عزت نفس چیست؟ و چرا مهم است؟

عزت نفس چیست؟

 قبل از اینکه بریم سراغ تعریف عزت نفس باید بدانیم که داشتن عزت نفس مناسب یکی از نیازهای‌ اساسی انسان و شرطهای اولیه برای داشتن حس خوشبختی، شادمانی و رضایت در زندگی است 

چرا که اکثر دانشمندان و روانشناسان بعد از پژوهش‌ها و بررسی های فراون به این نتیجه رسیده اند که عزت نفس یکی از نیازهای‌ اولیه انسان برای داشتن حس خوشبختی، شادمانی و رضایت در زندگی است و بدون خویشتن دوستی، احساس ارزشمندی و خودباوری نمیتوان انتظار داشت که شخص بتواند موفقیت وخوشبختی حقیقی را در زندگی تجربه کند

و هرکدام از این صاحب نظران از دید خود تعاریفی مختلفی راجع‌به عزت نفس ارائه داده‌اند که اگر بخواهیم همه آنها نظرات را جمع بندی کنیم به دو نوع رویکرد مختلف در تعریف و سنجش عزت نفس میرسیم که شامل موارد زیر است :

  • وقتی من با سیستم تحلیلی خود، خودم را قضاوت میکنم چه ارزیابی از ارزشمندی و توانایی‌های خود دارم؟

در حالت کلی و در شرایط مختلف چه احساسی نسبت به خودم و توانمندی‌هایم دارم؟ آیا خود را دوست دارم؟

برای درک بهتر مفهوم عزت نفس در ادامه به چندمورد از نظرات برترین روانشناسان و صاحب نظران در این زمینه می‌پردازیم و تعریف کاربردی و ساده خود را راجع‌به اینکه عزت نفس یعنی چی ارائه می‌دهیم و دربخش دوم مقاله به نقش و تاثیر  آن در موفقیت و خوشبختی‌مان در زندگی می‌پردازیم

تعریف عزت نفس از دید ناتانیل براندن:

عزت نفس از دو بخش باهم مرتبط تشکیل می‌شود. یکی داشتن احساس اطمینان در برخورد با چالش‌های زندگی: باور توانمندی و دیگری احساس داشتن صلاحیت برای خوشبخت شدن: احترام به خود یا حرمت نفس است.

منظور این نیست که کسی که از عزت نفس سالم برخوردار است آگاهانه به این مفاهیم فکر می‌کند، بلکه اگر از نزدیک و دقیقا آن را بررسی کنیم، این دو جز را درآن پیدا می‌کنیم

 

تعریف عزت نفس از دید کریستوفر مراک:

عزت نفس دارای  دومولفه  مهم  دوست داشتن خودم (Self-Liking)  و  نگرش خودم نسبت به توانمندی‌ها و شایستگی‌هایم (Self-Competency) است، این دو مولفه درکنار عامل ارتباط دهنده بین این دو (که می شود گفت حاصل ضرب این دو است) عزت نفس ما را شکل میدهند

من بعد از بررسی‌ها و مطالعاتی که پیرامون مفهوم عزت نقس داشتم و بررسی این موارد در رفتار و رویکرد خودم و دیگران در زندگی به این تعریف واضح و کاربردی رسیدم که هم مفهوم اصلی تعاریف صاحب نظران این زمینه را در خود دارد و هم در دنیای واقعی قابل مشاهده و اندازگیری است،

تعریف عزت نفس از دید محمد خزائی:

عزت نفس فنداسیون و زیربنای همه موفقیتها و خوشبختی حقیقی در زندگی است به شکلی که اگر عزت نفس ضعیفی داشته باشیم نمی‌توانیم با موفقیت و خوشبختی حقیقی زندگی کنیم و این فنداسیون دارای دو پایه مهم است

  •  دوست داشتن خود و احترام گذاشتن به خود
  • خودباوری و باور توانمندی‌ها و شایستگی‌های خود

 و میزان عزت نفس ما حاصل ضرب این دو پایه مهم یعنی دوست داشتن خود و خودباوری ما است

پس از اینکه تعاریف مختلفی را پیرامون معنی عزت نفس بررسی کردیم و تعریف خود را ارائه دادیم با هم میبینیم که عزت نفس ضعیف یا همان

دوست نداشتن خود، احساس بی ارزشی و عدم خودباوری چه تاثیری روی زندگی ما می گذارد؟

قبل از هرچیز باید بدانیم اگر هرکدام از این پایه‌های مهم یعنی 1- دوست داشتن خود و حس ارزشمندی و 2- خودباوری و احساس لیاقت آسیب ببیند و یا تضعیف شوند کل عزت نفس فرد آسیب دیده و کاهش میابد و این موضوع باعث می‌شود تعادل و سلامت روانی و فکری شخص از حالت مناسب خارج شود و کیفیت عملکرد و حس رضایت و خوشیختی او در زندگی کاهش یاید و در بخش‌های مختلف زندگی دچار مشکلاتی شود

که در نتیجه آن افراد یا در غار خاموشی خود فرو میروند و ارتباطشان با دیگران را محدود می‌کنند و  فرصت‌های زیادی را بخاطر  دوست نداشتن خود و عدم خودباوری از دست می‌دهند و به خودشان آسیب میزنند؛ و یا با پرخاشگری و تخریب دیگران سعی می‌کنند که بر حس بی‌ارزشی خود سرپوش بگذارند؛ که هر دوی این موارد رفتارهای سالمی نیستند و اگر اصلاح نشوند زندگی شخص و آینده او را به شدت تحت تاثیر قرار می‌دهند

البته حالت سومی هم وجود دارد که شخص در این حالت با تلاش و دوندگی شبانه روزی خود و پذیرش مسئولیتهای سخت و پیچیده سعی میکند که تشویق و تایید دیگران را به دست بیاورد تا شاید بتواند بر احساس بی ارزشی و بی لیاقتی و همچنین عدم خودباوری خود سرپوش بگذارد که متاسفانه در بلند مدت نه تنها موفق به این کار نمی‌شود بلکه احساس بی ارزشی مانند آتش زیر خاکستر روزی بیرون میزند و او  با احساس پوچی که حاصل عدم توجه به خود و خواسته های خود است مواجه می‌شود آنگاه حسرت زندگی نزیسته آتش به جانش میزند و در بعضی مواقع باعث میشود آن فرد تصمیمات انتحاری و عجیبی راجع‌به زندگیش بگیرد مثلا ارتباطش با همه اطرافیانش(همکاران، همسر و…..) را قطع کند و سراغ دنیای دیگری برود. به نظرم دیگر نیاز به توضیح بیشتر نیست چرا که خودتان میتوانید تصور کنید که آینده زنگیش چگونه می‌شود.

عزت نفس موضوعی کاملا درونی است

لازم به ذکر است که خودباوری و دوست داشتن خود موضوعی کاملا درونی است و شرایط و بازخورد بیرونی برآن تاثیر می‌گذارد البته بهتر است بگویم که ادراک ما از شرایط و بازخوردهای بیرونی برآن تاثیر میگذارد چرا که بارها دیده‌ایم که افراد مختلف از یک رویداد مشخص ادراک و برداشت‌های مختلفی دارند؛ یا حتی شخص مشخص میتواند در زمان های مختلف از یک رویداد مشخص با توجه به نگرش، افکارقالب و حال درونی خود  برداشت و ادارک متفاوتی داشته باشد؛ پس میتوان ادعا کرد که

 هرکس مسئول ساختن، تقویت و مراقبت از عزت نفس و اعتمادبنفس خود است

چرا که با کنترل مرکز توجه خود و کار روی بهبود سیستم باورها و نگرشمون می توانیم به ادراک جدیدی از خود، دیگران و جهان هستی برسیم

 

اهمیت عزت نفس

برای ئاسخ به این سوال که عزت نفس چرا مهم است؟ باید گفت که همه ما در زندگی به دنبال آرامش،  موفقیت و خوشبختی هستیم و برای اینکه زندگی خوبی داشته باشیم هر روز فعالیت‌های مختلف و تلاش زیادی انجام می‌دهیم

برای رشد فردی و توسعه مهارتهای خود، وقت، انرژی و هزینه قابل توجهی صرف می‌کنیم .

برای یادگیری زبان انگلیسی وقت می‌گذاریم. می‌کوشیم اعتماد به نفس خود را افزایش دهیم.

می‌کوشیم تسلط کلامی خود را پرورش دهیم. انرژی و توان خود را برای بهبود مهارت ارتباطی صرف می‌کنیم.

تلاشم می‌کنیم تا مدارک دانشگاهی و جایگاه شغلی خود را ارتقاع دهیم.

کلی تلاش و هزینه می‌کنیم تا زیباتر، با ارزشتر، مفیدتر و خلاصه دوست داشتنی تر به نظر برسیم

اما بسیار پیش می‌آید که احساس می‌کنیم این تلاش‌ها، چندان اثربخش نبوده‌اند یا نتیجه‌ی آنها کمتر از حد انتظارمان بوده است یا حتی اگر به هدف مشخص شده رسیدیم می‌بینیم که این شرایط آن چیزی نیست که واقعا به من احساس خوشبختی و موفقیت حقیقی را بدهد.

درست است همه این موارد و تلاشها ارزشمند و قابل تقدیر هستند ولی فقط زمانی مفید و اثربخش است که جایگاه واقعی خود را در زندگی  بشناسیم و برای رسیدن به این موارد عزت نفس خود را فدا نکنیم بلکه برای ساختن، تقویت و مراقبت ازعزت نفس خود وقت و انرژی بگذاریم و به عبارت دیگر خود را دوست داشته باشیم و ارزشمند بدانیم و شایستگی و توانمندیهای خود را باورکنیم، چون

شادمانی، رضایت و خوشبختی حقیقی ساختمانی است که بر فنداسیون و زیربنای عزت نفس، ساخته می‌شود.

هشدار:

اگر برای زیربنا وقت نگذاریم، حرف‌ها و تکنیک‌ها و تمرین‌های دیگر، صرفاً مانند داروی مسکن یا ماده‌ مخدر، تسکینی کوتاه مدت بر دردی عمیق‌ خواهند بود که به سادگی مرتفع نخواهد شد.

جدا از این وقتی فنداسیون و زیربنای ضعیفی داشته باشیم نمیتوانیم ساختمانی بزرگ و زیبا که در ذهن اکثریت ما است را بسازیم و مجبور می‌شویم به حداقل‌ها بسنده کنیم و از رویا های خود دست بکشیم و لذت زندگی کردن در اهداف و آرزوهای خود را با زنده بودن برای داشتن حداقل‌ها عوض کنیم زیرا این ساختمان یا همان موفقیت و خوشبختی که به دنبال آن هستیم است و زیربنا و فنداسیون آن خودباوری و دوست داشتن خود است

با توجه به تعریفی که از عزت نفس داشتیم خواهش می‌کنم با خودتون خلوت کنید و تاثیر و نقش احساس ارزشمندی و لیاقت، دوست داشتن خود و خودباوری  را در رسیدن به موفقیت و رضایت حقیقی در بخش‌های مختلف زندگی مثل: روابط عاطفی، ارتباطات، رشدشخصی، موفقیت، کسب وکار و…. بررسی کنید بهتون قول می‌دهم اگر این کار را انجام دهید بیش از پیش اهمیت و تاثیر عزت نفس را در بخشهای مختلف زندگیتون درک می‌کنید. 

من به عنوان یک مربی و دوست خیرخواه ازتون خواهش میکنم

اول عزت نفس خود را بهبود و افزایش بده، سپس ….

 سپس تصمیم به راه اندازی کسب و کارت بگیر

سپس رابطه ات را سر و سامان بده

 سپس هدف، شغل، رشته تحصیلی یا همسرت را انتخاب کن

 سپس از مدیر خود درخواست ارتقاء کن

 سپس هر کارِ دیگری را انجام بده

“ایجاد عزت نفس” همه چیز را در تجربه ات تغییر می دهد… زیرا تفاوت انجام این کارها با عزت نفس یا انجامشان بدون آن، مانند تفاوت موفقیت و شکست است…

برای اینکه بتوانیم از نقش عزت نفس در زندگی بیشتر آگاه شویم پیشنهاد می‌کنم علاوه برکاری که در بالا گفتم تمرینات زیرا را انجام دهید و ممنون میشم نظرات و نتایج تمرینات را در کامنتهای همین مقاله بنویسید تا از هم دیگر بیشتر یادبگیریم و این مقاله را برای دوستانتون ارسال کنید تا همه با هم و در کنار هم به بهبود عزت نفس خودمون، دوستانمون و اطرافیانمون و در نتیجه جامعه و کشورمون کمک کنیم

 

تمرین۱:

به نظر شما افراد با عزت نفس پایین و بالا هرکدام چه ویژگی‌های ظاهری  دارند؟

تمرین2:

در بین اطرافیان و آشنایان خود یک شخص با عزت نفس بالا و یک شخص با عزت نفس پایین پیدا کنید و ویژگی‌ها و دستاوردهای آنها را بنویسید  و با هم مقایسه کنید (اگر لازم شد راجع‌بشون تحقیق کنید و نظر دیگران راهم راجَع‌بشون بپرسید)

 اگر شما دوست دارید شبیه افراد با عزت نفس بالا باشید در اولین قدم سعی کنید ویژگی های ظاهری خودتون (نحوه لباس پوشیدن، راه رفتن، حرف زدن و….) را شبیه به آنها  کنید

 

 در مقالات بعدی منتظر درسها و آموزشهای بیشتر راجع‌به افزایش عزت نفس باشید از شما دعوت میکنم مقاله  نقشه راه افزایش عزت نفس را مطالعه کنید

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

منابع:

کتاب شش پایه عزت نفس ـ ناتانیل براندن

سایت متمم

سایت گروه تحقیقاتی عباس منش

3 پاسخ به "عزت نفس چیست؟ و چرا مهم است؟"

ارسال یک پیام

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

تمامی حقوق این سایت متعلق به مجموعه من برتر است